Geschreven door Kompas, technisch getoetst door Nullbyte. Laatst gecontroleerd: oktober 2026. Let op: dit is geen juridisch advies, maar een educatieve uitleg van hoe de wet in elkaar zit.
Kort antwoord: portscannen van andermans systemen is in Nederland niet als zodanig strafbaar gesteld — maar het is ook niet “zomaar toegestaan”. Opzettelijke scans in combinatie met het gereed maken van aanvalsmiddelen kunnen onder omstandigheden als voorbereiding van computervredebreuk worden opgevat (artikel 139d Sr). Wie op eigen servers en in eigen labs scant, zit vrijwel altijd goed — al geldt ook daar één uitzondering die we hieronder toelichten.
Wat is portscannen ook alweer?
Een portscanner (zoals nmap) vraagt systematisch aan een computer welke “deuren” (poorten) openstaan. Zelfde technologie als een browser die verbinding zoekt — alleen grondiger en zonder te doen alsof er een mens achter zit. Je oefent het in je eigen lab, want daar is het hoe dan ook toegestaan.
Wat zegt de wet er nu over?
Het Nederlandse strafrecht kent geen apart artikel “portscannen”. De bepaling die het dichtstbij komt, is computervredebreuk (artikel 138ab Sr): wederrechtelijk binnendringen in een geautomatiseerd werk. Een scan zelf dringt niet binnen — hij klopt alleen op alle deuren. Daarnaast kent de wet, sinds de laatste wijziging van de computercriminaliteitswetgeving, een aparte voorbereidingsbepaling (artikel 139d Sr): ook het gereed maken van middelen voor computervredebreuk of data-destructie is strafbaar als dat met het juiste oogmerk gebeurt. Wat betekent dat concreet?
- Een enkele scan op een willekeurig systeem is op zich geen strafbaar feit. Maar over de grens ben je sneller dan je denkt: binnendringen (“even binnenkijken”) is zelf al strafbaar (artikel 138ab Sr) — die stap hoef je niet te zetten om de wet te raken.
- Scans in combinatie met gevonden kwetsbaarheden, verzamelde exploits en gereedgemaakte toegang kunnen worden gelezen als voorbereiding van computervredebreuk (artikel 139d Sr).
- Ook zonder strafrecht kunnen aanbieders scans als misbruik van hun dienst zien en je blokkeren of aangifte laten doen.
Verder strafbaar: het kopiëren of wegnemen van gegevens uit een geautomatiseerd werk, en het beschadigen of vernietigen van gegevens — data-destructie (artikel 350a Sr).
Waarom leveranciers scans vaak verbieden in hun voorwaarden
Ook als de wet niets zegt, gelden contractuele regels: cloudaanbieders en hosters staan in hun acceptabele-gebruikbeleid vaak niet eens één onbedoelde scan toe. Schend je die, dan kunnen je account en je data in één keer weg zijn — zonder dat er een rechter aan te pas komt. Let op: dat geldt óók voor “je eigen” server, zodra die bij een hostingpartij draait.
Wat als je per ongeluk iets vindt?
Loop je zonder opzet tegen een gat aan — bijvoorbeeld tijdens het instellen van je eigen dienst? Dan is responsible disclosure de route: melden via het officiële kanaal, verder niets aanraken. Dat is zowel de veiligste als de professionele norm.
Praktische vuistregels
- Scan je eigen systemen en je eigen lab — op apparaten die jij beheerst, zit je goed. Staat “je eigen server” bij een cloudpartij? Dan geldt daar hun beleid, niet alleen de wet.
- Vraag toestemming als je andermans omgeving wil testen (schriftelijk, met scope).
- Gebruik oefenplatforms als je portscannen wil leren — zie CTF & Labs.
- Geen “nieuwsgierigheidsscans” op systemen die niet van jou zijn.
Portscannen is gereedschap, en zoals bij elk gereedschap zit de legaliteit in het gebruik, niet in de tool. Wil je het leren? Begin bij je eigen hacklab.
Bronnen: Wetboek van Strafrecht, art. 138ab, 139d en 350a Sr, via wetten.overheid.nl; NCSC, Coordinated Vulnerability Disclosure — de leidraad.